از ماجرای بانک گرامین چیزی نشنیده بودم تا ترم پاییز ۲۰۰۵ نوبت خواندن کتاب "قیمت یک رویا" شد. چون این یکی از نه کتابی بود که باید تنها برای یک واحد درسی میخواندم، هیچ عجلهای برای رسیدن به آن نداشتم. به نظر میآمد که داستانی باشد درباره یک حرکت موفقیت آمیز در زمینه توسعه اقتصادی. یکی از آن مثالهایی که باید دانست که آبروی آدم نزد درس خواندههای توسعه شهری حفظ شود.
اما وقتی خواندن کتاب را شروع کردم، از اینکه این مثال اینقدر حماسی و با شکوه بود، تقریبا تمام هم کلاسیهایم تکان خورده بودند.
داستان از این قرار بود که پس از قحطی سال ۱۹۷۴ در بنگلادش، محمد یونس، که هنوز در حال تحصیل در رشته اقتصاد بود، با تجربه شخصی وام دادن به کشاورزانی که به شدت در خطر بودند، به این فکر افتاد تا از سیستم اعتباری و وام دهی که در غرب امری عادی تلقی میشد، دستاوردی به کشورش ببرد.
گرامین یعنی روستا، و یونس با تاسیس یک بانک که به روستاییان نیازمند وام خرد می داد، به آنها این امکان را داد که از فقر، بدون شرط برای کسب اعتبار فاصله بگیرند. تنها شرایطی که وام گیرندگان باید رعایت میکردند، مواردی بود که ایشان را از فقر فرهنگی دور میکرد، مانند اینکه به کودکانشان اجازه تحصیل دهند.
تجربه اعتماد به فقرا آنچنان موفق بود که حیرت غربیان را بیشتر برانگیخت. این سوی دنیا برای کسب اعتبار مالی، و گرفتن وامی کوچک مراحل زیادی باید طی شوند، و حرکت بانک گرامین به این معنا بود که اعتبار یک حق است، نه یک امتیاز.
محاسبات و برنامه یونس کاملأ درست از آب در آمد، و تا کنون تقریبا ۹۸ درصد مشتریان بانک بدهیشان راا به طور کامل پرداختهاند. زنان روستایی بیشترین تعداد وام را از گرامین گرفتهاند، و پس از گذشت چند سال، رشد فرهنگی که دستاورد استقلال اقتصادی آنهاست، یکی از مهمترین آثار نو آوری و انسان دوستی این اقتصاددان مردمی است، که در سال ۲۰۰۶ جایزه صلح نوبل را از آن خود کرد.
هنگامی که "قیمت یک رویا" را میان آن همه کتاب دیدم، فکر نمیکردم که سال بعد نویسندهاش قهرمان رویاهای مردمش، و بسیاری دیگر باشد، و سال بعدتر از او دعوت کنیم تا میان جمع ما در دانشگاه سخنرانی کند. تا اینجای کار رویا در حد کتاب و دانشگاه بود، و آنچه هنوز رویایی دور به نظر میآید، این است که نوبت مردم سرزمین ما کی میرسد؟ تکلیف اقتصادی که ماجرای سیاست و مسائل دینی زیر و رویش میکند چیست؟ کتاب هایی که میخوانیم کجا میتوانند به کار بیایند؟
اعتبار از کجا آغاز میشود؟ شاید به نظر بیاید که دوران بحران وقت پرداختن به این مسائل نیست، اما نگاهی عمیق تر به داستان بانک گرامین میگوید چاره را باید در میان بحران جست.
Link لينک 5:00:00 pm همايون خيري 
